w , ,

Dziś Ludwig von Mises, austriacki ekonomista skończyłby 139 lat !

W dniu dzisiejszym obchodzimy 139 urodziny Ludwiga von Misesa – jednego z najwybitniejszych ekonomistów XX wieku, przedstawiciela Austriackiej Szkoły Ekonomii oraz propagatora gospodarki wolnorynkowej. 29 września 1881 roku we Lwowie przyszedł na świat człowiek, który zapoczątkował w ekonomii zdecydowane myślenie o niemożliwości trwałego funkcjonowania gospodarki centralnie sterowanej.

Ludwig von Mises większość swego życia poświęcił ekonomii, skupiając się na pisaniu książek i artykułów (ma ich w swym dorobku ponad 250). W Europie uznanie przyniosła mu jego pierwsza praca, zatytułowana Theorie des Geldes und der Umlaufsmittel z 1912 roku.

Jeszcze większym fenomenem było kolejne dzieło Die Gemeinwirtschaft: Untersuchungen über den Sozialismus (wyd. polskie: Socjalizm), napisane 10 lat później, gdzie ekonomista przewidział klęskę socjalistycznego systemu.

Najważniejszym jego dziełem jest Ludzkie Działanie – w którym na wielu przykładach przedstawił funkcjonowanie gospodarki kapitalistycznej i socjalistycznej, zestawiając obie ze sobą, oraz możliwe formy interwencjonizmu państwowego.

Książka ujmuje też ekonomię w kontekście prakseologii, która jest dedukcyjną nauką o działaniu ludzkim. Najważniejsza teza w Ludzkim Działaniu to założenie, że wolny rynek jest najlepszym, możliwym systemem, zarówno jeśli chodzi o gospodarkę jak i społeczeństwo.

Austriacki ekonomista uzasadnia ją twierdzeniem, że warunkiem racjonalnego gospodarowania jest ekonomiczna kalkulacja, która zaistnieć może tylko na wolnym rynku.

„Socjalizm nie jest alternatywą dla kapitalizmu – jest on alternatywą dla każdego systemu, w którym ludzie mogą żyć po ludzku. Zadaniem ekonomii jest głoszenie tej prawdy, tak samo jak zadaniem biologii i chemii jest nauczanie, że cyjanek potasu to nie pokarm, lecz śmiertelna trucizna.”

Ludwig von Mises, Ludzkie Działanie

Młodość i kariera

Źródło: learnliberty.org

Mises chodził do prywatnej szkoły podstawowej we Lwowie. W wieku 12 lat znał piśmienne podstawy hebrajskiego, greckiego, niemieckiego, łaciny oraz cyrylicy. Rozumiał też język ukraiński, a polskim i francuskim językiem bardzo dobrze się posługiwał. Koniec edukacji podstawowej był początkiem edukacji we Wiedniu.

Tam uczęszczał do gimnazjum publicznego, a później studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim. W roku 1906 otrzymał tytuł doktora prawa rzymskiego oraz kanonicznego. Przez około dziesięć lat uczestniczył w seminariach Eugena von Böhm-Bawerka.

Odbył też trzyletnią służbę wojskową. Później został powołany do wojska w okresie trwania I wojny światowej. Latem 1914 roku opuścił Wiedeń i udał się na wojnę. Był jednym z dowódców kawalerii austro-węgierskiej, m. in. w Krymie i Karpatach.

Następnie wraz ze Sztabem Generalnym w Wiedniu pracował nad problemami ekonomicznymi. Do roku 1920 pełnił funkcję dyrektora austriackiego Urzędu Reparacji Wojennych.

W 1913 roku zatrudniono go na Uniwersytecie Wiedeńskim jako nieopłacanego wykładowcę. Po wojnie, w 1919 powrócił na uczelnię, a już rok wcześniej przyznano mu stopień profesora nadzwyczajnego. Współpracował z wydawcą kwartalnika Zeitschrift fur Nationalökonomie, aby pomóc w odnowie ekonomicznego społeczeństwa. Austriacki filozof prowadził również wykłady na amerykańskich uniwersytetach, a także założył Instytut Badań Cykli Koniunkturalnych, w którym współpracował wraz z F. A. von Hayekiem.

Z tym samym ekonomistą przyczynił się do ukształtowania Stowarzyszenia Mont Pelerin, skupiającego ekonomistów i biznesmenów z różnych krajów. W 1962 roku nagrodzono Misesa Austriacką Odznaką Honorową za Osiągnięcia Naukowe i Artystyczne. Przyznanie nagrody uzasadniono ogromnym wkładem austriackiego filozofa w ekonomię i nauki polityczne, również jego zaangażowaniem w rolę wykładowcy.

Dodatkowo, w 1963 roku Mises otrzymał honorowy doktorat prawa na Uniwersytecie w Nowym Jorku.

Poglądy austriackiego filozofa

Źródło: brewminate.com

Mises stawał w obronie gospodarki rynkowej, zajmując jednocześnie krytyczne stanowiska wobec interwencjonizmu. Podtrzymywał stanowisko, że przyczyną wojen, bezrobocia, głodu czy ucisku przez grupy wpływów nie jest gospodarka oparta na wolnej konkurencji, ale właśnie ingerencja w nią.

Zjawiskiem nieprzyszłościowym według austriackiego ekonomisty jest przywłaszczanie cudzych dóbr w celu polepszenia bytu innym ludziom, ze względu na metody ucisku wobec pracodawców i pracowników, do których należy m. in. płaca minimalna i progresywne opodatkowanie.

Zwiększanie wydatków publicznych filozof również ocenił negatywnie. Uważał, że ilość wszelkich dostępnych środków, mogących służyć do wydawania zawsze będzie ograniczona. Dlatego większe wydatki w jednej dziedzinie są konsekwencją mniejszych w innej.

Rzeczą zupełnie normalną według Misesa jest myślenie w odwrotnym kierunku, czyli redukcji wydatków. Im mniej państwo obciąża przymusowymi daninami ludzi i mniej skupia się na myśleniu o wydatkach, tym mniejsze ryzyko ubóstwa i biedy, ponieważ, rząd nie musi na siłę szukać pieniędzy aby sfinansować zobowiązania, które wcześniej zaplanował.

„Wszelkie odmiany ingerencji (rządowej) w zjawiska rynkowe nie tylko nie pozwalają osiągnąć zamierzonego przez ich autorów celu, ale na dodatek powodują, że zaistniała sytuacja nawet z ich punktu widzenia jest mniej pożądana, niż poprzednia, którą zamierzali zmienić”

Ludwig von Mises, Mentalność Antykapitalistyczna

W gospodarce najistotniejsza jest wolność, polegająca na umiejętnym dokonywaniu wyborów, w oparciu o własne cele i dążenia. Każdy ekonomista powinien stronić od ocen i dyktowania innym ludziom na czym powinni się skupiać.

Natomiast ich rolą powinno być wskazywanie środków do osiągnięcia celów, na których aktualnie każdy człowiek się skupia. Mises uważał, że ludzie wiedzą sami najlepiej co jest dla nich dobre, dlatego postulował ograniczenie kompetencji państwa do najważniejszych funkcji.

Polegałaby ona na zapewnianiu ludziom bezpieczeństwa przed agresją, a nie czynnościach, które ludzkość na podstawie własnej wiedzy i upodobań potrafi wykonać najlepiej.

Wkład Misesa w myśl liberalną

Źródło: liberte.pl

Każdego kto interesuje się historią filozofii politycznej albo utożsamia się poglądowo z liberalizmem, rzeczą obowiązkową jest znajomość Ludwiga von Misesa i jego dorobku. Postać ta nie tylko wniosła ogromny wkład w ekonomię, ale przyczyniła się do rozwoju liberalizmu, czyli koncepcji, według której wolność człowieka jest wartością nadrzędną i wywiera odpowiedni wpływ na rozwój wielu sfer życia.

Niewątpliwie rozwój liberalizmu zawdzięczamy myślicielom z okresu od XVII do XIX wieku, takim jak Adam Smith, Alexis de Tocqueville, Benjamin Constant, John Locke czy John Stuart Mill. Oni zapoczątkowali myślenie o dobru jednostki, znajdującym swe źródło w jej wolności do gospodarowania, wyrażania własnych poglądów i samoposiadania.

Jednak Ludwig von Mises, a także jego kontynuatorzy jakimi byli Friedrich August von Hayek i Murray Newton Rothbard, w sposób szczegółowy rozwijali teorie zapoczątkowane przez wcześniejszych myślicieli, wzbogacając je o nowe teorie.

Kontynuacja tradycji filozoficznych przez kolejnych myślicieli umożliwia obecność ich aksjomatów w codziennym życiu przez jak najdłuższy czas. Im więcej osób poświęca uwagę danemu zagadnieniu i wprowadza nowe elementy w postaci tez albo własnych uwag, tym większa jest szansa upowszechnienia się danego systemu filozoficznego, związanego z zagadnieniem i przekonania do niego jak największej liczby ludzi.

Taki krok poczynił właśnie Mises, zostawiając dorobek naukowy i publicystyczny, dzięki któremu kolejne pokolenia wolnorynkowych ekonomistów, a zwłaszcza ideowych wolnościowców mogą walczyć o wprowadzenie swoich postulatów w życie.

Napisane przez Eryk Hałas

Wolnościowiec, redaktor, absolwent filozofii na Uniwersytecie Adama Mickiewicza. Prywatnie miłośnik muzyki, książek, miast i linii kolejowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Donald Trump nie płaci podatków- podaje New York Times

Nie ma powrotu do normalności, mówią eksperci. Im szybciej to zaakceptujemy, tym lepiej