w , ,

Jak Prezydent Nixon walczył z inflacją – odłączenie USD od złota

Wraz z rosnącą inflacją i nadciągającym biegiem złota, zespół prezydenta Richarda Nixona uchwalił plan, który zakończył wymienialność dolara na złoto i wprowadził kontrolę płac i cen, co wkrótce położyło kres systemowi z Bretton Woods

Walka z inflacją
walka z inflacją

Działania prezydenta Richarda Nixona w 1971 r. mające na celu położenie kresu wymienialności dolara na złoto oraz wprowadzenie kontroli płac i cen skutkowały rozwiązaniem międzynarodowego dylematu, jakim jest zbliżający się bailout złota i krajowy problem inflacji. Nowa polityka gospodarcza oznaczała początek końca międzynarodowego systemu walutowego w Bretton Woods i tymczasowo zatrzymała inflację.

Międzynarodowy system walutowy po II wojnie światowej został nazwany systemem Bretton Woods po spotkaniu czterdziestu czterech krajów w Bretton Woods, New Hampshire, w 1944 roku. Kraje te zgodziły się na utrzymanie stałej waluty (ale w wyjątkowych sytuacjach można ją regulować) w stosunku do dolara, a dolar w stosunku do złota. Od 1958 r., kiedy system Bretton Woods zaczął funkcjonować, kraje rozliczały swoje międzynarodowe salda w dolarach, a dolar wymieniany był na złoto po stałym kursie wymiany 35 dolarów za uncję. Stany Zjednoczone były odpowiedzialne za utrzymanie stałej ceny złota w dolarach i musiały dostosować podaż dolarów, aby utrzymać zaufanie do przyszłej wymienialności złota.

Początkowo system Bretton Woods działał zgodnie z planem. Japonia i Europa nadal odbudowywały swoje powojenne gospodarki, a popyt na amerykańskie towary i usługi – i dolary – był wysoki. Ponieważ Stany Zjednoczone posiadały około trzech czwartych oficjalnych światowych rezerw złota, system wydawał się bezpieczny.

W latach sześćdziesiątych XX wieku eksport europejski i japoński stał się bardziej konkurencyjny w stosunku do eksportu amerykańskiego. Udział USA w światowej produkcji zmniejszył się, podobnie jak zapotrzebowanie na dolary, co sprawiło, że przeliczanie tych dolarów na złoto stało się bardziej pożądane. Pogarszający się bilans płatniczy USA, w połączeniu z wydatkami na cele wojskowe i pomocą zagraniczną, spowodował dużą podaż dolarów na całym świecie. Tymczasem podaż złota wzrosła tylko nieznacznie. Ostatecznie było więcej dolarów trzymanych za granicą, niż Stany Zjednoczone miały złoto. Kraj ten był narażony na ucieczkę złota i utracił wiarę w zdolność rządu USA do wywiązywania się ze swoich zobowiązań, co zagroziło zarówno pozycji dolara jako waluty rezerwowej, jak i całemu systemowi Bretton Woods.

Podjęto wiele wysiłków w celu dostosowania amerykańskiego bilansu płatniczego i utrzymania systemu Bretton Woods, zarówno w kraju, jak i za granicą. Miały to być “szybkie poprawki” do czasu, aż bilans płatniczy będzie mógł zostać skorygowany, ale okazały się one odraczać to, co nieuniknione.

W marcu 1961 r. po raz pierwszy od II wojny światowej na rynku walutowym zaczął interweniować Fundusz Stabilizacji Wymiany Walutowej (ang. Exchange Stabilization Fund, ESF), którego agentem jest Bank Rezerwy Federalnej Nowego Jorku. EFS kupuje i sprzedaje walutę obcą w celu stabilizacji warunków na rynku walutowym. Choć interwencje te odniosły pewien sukces, to brak środków ze strony Skarbu ograniczył jego zdolność do szerokiej obrony dolara.

Od 1962 r. do zamknięcia okna na złoto w USA w sierpniu 1971 r. Rezerwa Federalna opierała się na “swapach walutowych” jako kluczowym mechanizmie czasowej obrony amerykańskich zapasów złota. Rezerwa Federalna zorganizowała wzajemne uzgodnienia walutowe, czyli linie swapowe, zapewniając zagranicznym bankom centralnym pokrycie niechcianych rezerw dolarowych, ograniczając wymianę dolara na złoto.

W marcu 1962 r. Rezerwa Federalna ustanowiła swoją pierwszą linię swapową z Bankiem Francji, a do końca tego roku linie te zostały utworzone z dziewięcioma bankami centralnymi (Austria, Belgia, Anglia, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Szwajcaria i Kanada). Łącznie linie te dostarczyły równowartość w walucie obcej do 900 mln USD. To, co zaczęło się od małej, krótkoterminowej linii kredytowej, przekształciło się w dużą, średnioterminową linię kredytową, aż do zamknięcia amerykańskiego “okna na złoto” w sierpniu 1971 roku. Wzrost i zapotrzebowanie na linie swapowe zasygnalizowały, że nie są one tylko tymczasowym rozwiązaniem, ale oznaką podstawowego problemu w systemie monetarnym.

Podjęto również międzynarodowe wysiłki w celu powstrzymania bailoutu na złoto. Wycieczka na londyński rynek złota w dniu 20 października 1960 r. przyniosła cenę 40 dolarów za uncję, zaostrzając tym samym zagrożenie dla systemu. W odpowiedzi, 1 listopada 1961 roku utworzono The London Gold Pool. Pula ta składała się z grupy ośmiu banków centralnych (Wielka Brytania, Niemcy Zachodnie, Szwajcaria, Holandia, Belgia, Włochy, Francja i Stany Zjednoczone). Aby utrzymać cenę złota na poziomie 35 dolarów za uncję, grupa zgodziła się połączyć rezerwy złota w celu podjęcia interwencji na londyńskim rynku złota w celu utrzymania systemu Bretton Woods. Pula ta odnosiła sukcesy przez sześć lat, aż do kolejnego kryzysu na rynku złota. Brytyjski funt szterling zdewaluował się i doszło do kolejnej bailoutu na złoto, a Francja wycofała się z puli. Londyński złoty basen upadł w marcu 1968 roku.

W tym czasie siedmiu pozostałych członków The London Gold Pool (Wielka Brytania, Niemcy Zachodnie, Szwajcaria, Holandia, Belgia, Włochy i Stany Zjednoczone) zgodziło się na sformułowanie systemu dwustopniowego. Banki centralne zgodziły się wykorzystywać swoje złoto wyłącznie do regulowania długów międzynarodowych i nie sprzedawać złota monetarnego na rynku prywatnym. System dwupoziomowy obowiązywał do czasu zamknięcia okienka na złoto w USA w 1971 roku.

Te wysiłki światowej społeczności finansowej okazały się tymczasowym rozwiązaniem szerszego problemu strukturalnego z systemem Bretton Woods. Problem strukturalny, który został nazwany “dylematem triffina”, pojawia się, gdy państwo emituje globalną walutę rezerwową (w tym przypadku Stany Zjednoczone) ze względu na jej globalne znaczenie jako środka wymiany. Stabilność tej waluty staje jednak pod znakiem zapytania, gdy kraj ten uporczywie boryka się z deficytami na rachunku obrotów bieżących w celu zaspokojenia tej podaży. W miarę kumulowania się deficytów na rachunku obrotów bieżących, waluta rezerwowa staje się mniej pożądana, a jej pozycja jako waluty rezerwowej jest zagrożona.

image 49

Podczas gdy Stany Zjednoczone znajdowały się w samym środku dylematu Triffina, borykały się również z rosnącym problemem inflacji w kraju. Rozpoczął się okres, który stał się znany jako Wielka Inflacja i decydenci polityczni wprowadzili politykę antyinflacyjną, ale była ona krótkotrwała i nieskuteczna. Początkowo zarówno administracja Nixona, jak i Rezerwa Federalna wierzyły w stopniowe podejście, powoli obniżając inflację przy minimalnym wzroście bezrobocia. Tolerowaliby oni stopę bezrobocia sięgającą 4,5%, ale pod koniec recesji 1969-70 stopa bezrobocia wzrosła do 6%, a inflacja mierzona wskaźnikiem cen konsumpcyjnych wyniosła 5,4%.

Kiedy Arthur Burns został przewodniczącym Rady Gubernatorów w 1970 roku, stanął w obliczu zarówno powolnego wzrostu, jak i inflacji, czyli stagflacji. Burns uważał, że zacieśnienie polityki monetarnej i towarzyszący jej wzrost bezrobocia będą nieskuteczne wobec występującej wówczas inflacji, ponieważ wynikały one z sił niezależnych od Federacji, takich jak związki zawodowe, niedobory żywności i energii oraz kontrola OPEC nad cenami ropy. Co więcej, wielu ekonomistów w administracji i w FED, w tym Burns, podzielało pogląd, że inflacji nie da się obniżyć przy akceptowalnej stopie bezrobocia. Według ekonomisty Allana Meltzera, Andrew Brimmera, członka zarządu Fedu w latach 1966-1974, zauważył wówczas, że głównym celem było zatrudnienie, a walka z inflacją była drugim priorytetem. Federalny Komitet Otwartego Rynku wdrożył ekspansywną politykę monetarną.

Wraz z rosnącą inflacją, administracja Nixona koordynowała plan odważnych działań. Od 13 do 15 sierpnia 1971 r. Nixon i piętnastu doradców, w tym przewodniczący Rezerwy Federalnej Arthur Burns, sekretarz skarbu John Connally i podsekretarz ds. międzynarodowych spraw walutowych Paul Volcker (później przewodniczący Rezerwy Federalnej) spotkali się w Camp David i stworzyli nowy plan gospodarczy. Wieczorem 15 sierpnia 1971 r. Nixon przemówił do narodu w sprawie nowej polityki gospodarczej, której celem było nie tylko skorygowanie bilansu płatniczego, ale także powstrzymanie inflacji i obniżenie stopy bezrobocia.

Pierwszym zleceniem było zamknięcie złotego okna. Zagraniczne rządy nie mogły już wymieniać swoich dolarów na złoto; w efekcie międzynarodowy system monetarny zmienił się w fiat. Kilka miesięcy później porozumienie smithsońskie próbowało utrzymać ustalone kursy wymiany, ale wkrótce potem system z Bretton Woods się zakończył. Drugie zamówienie dotyczyło 90-dniowego zamrożenia płac i cen w celu sprawdzenia inflacji. Oznaczało to, że po raz pierwszy rząd wprowadził kontrolę płac i cen poza okresem wojny. To była próba obniżenia inflacji bez zwiększenia stopy bezrobocia lub spowolnienia gospodarki. Ponadto ustalono dopłatę importową na poziomie 10 procent, aby zapewnić, że produkty amerykańskie nie będą w niekorzystnej sytuacji ze względu na kursy wymiany walut.

Wkrótce po realizacji planu nastąpił wzrost zatrudnienia i produkcji w Stanach Zjednoczonych. Inflacja została praktycznie zatrzymana podczas 90-dniowego zamrożenia cen płac, ale wkrótce pojawi się ponownie, ponieważ rozpoczął się już impet pieniężny wspierający inflację. Nowa polityka gospodarcza Nixona stanowiła skoordynowany atak na równoczesne problemy bezrobocia, inflacji i braku równowagi w bilansie płatniczym. Plan ten był jedną z wielu recept na wyleczenie inflacji, która ostatecznie nadal będzie rosła.

Sandra Kollen Ghizoni, Federal Reserve Bank of Atlanta

Przeczytaj również o tym jak dolar stał się królem po II wojnie światowej, aby pogłębić temat.

Vetonauta

Napisane przez VETO

Jeden komentarz

Dodaj odpowiedź

    Jeden ping

    1. Pingback:

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

    Dollar Crown

    Jak dolar stał się królem po II Wojnie Światowej – Bretton Woods

    Oil Price

    Co wpływa na cenę ropy?